İddia–Kanıt — Nasıl doğrular

Metninizdeki ATIFLI cümleler için, atıf yaptığınız kaynağın o cümleyi gerçekten destekleyip desteklemediğini değerlendirir: destekliyor, kısmen, belirsiz, desteklemiyor, çelişiyor ya da kanıt yok. Kanıt metni önce yüklediğiniz PDF'in tam metninden, yoksa kaynağın özetinden alınır; hangisinin kullanıldığı (“tam metin” ya da “özet”) size söylenir çünkü özet tam metni temsil etmeyebilir. Değerlendirme YALNIZ bu kanıt metnine bakılarak yapılır. Sonuçta gösterilen alıntı, kaynak metinde birebir aranır; bulunamazsa gösterilmez — böylece kaynakta olmayan bir cümle tırnak içinde karşınıza çıkamaz. Kaynağın ne tam metni ne özeti elimizdeyse “kanıt yok” denir; tahmin üretilmez. Atıfsız cümleler değerlendirilmez, çünkü karşılaştırılacak bir kaynak yoktur. Bütçe tavanı vardır: en çok atıf alan 8 kaynak ve kaynak başına en çok 4 cümle değerlendirilir; daha büyük eserlerde kalan atıflı cümleler o koşuda görülmez. Bu bir rehberdir, hakem kararı değildir.

Kanıt konumu — Nasıl doğrular

Bir iddiayı destekleyen pasajın, kaynağın tam olarak neresinde geçtiğini bulur. Kaynağın tam metni parçalara ayrılıp vektörleştirilir; iddia cümlesiyle en yakın parça deterministik benzerlik hesabıyla seçilir. Konum bir dil modeline sorulmaz — model paragraf numarası uydurabilir, vektör eşlemesi uyduramaz. Yalnız tam metni yüklenmiş ve indekslenmiş kaynaklarda çalışır. Kaynağın tam metni yoksa dürüstçe “parça yok” denir; özet üzerinden konum verilmez.

Eserin dijital yolculuğu — Nasıl doğrular

Eserin oluşumundaki zaman damgalı olayları tek bir eksende gösterir: kaynak ekleme, sürüm, yorum, üretim, kanıt denetimi, dışa aktarım. Yalnız gerçek zaman damgası taşıyan olaylar çizelgeye girer; damgası çözülemeyen bir olay hiç üretilmez. Ölçüm verisinin bir kısmı zaman damgası taşımadığı için iki katman kullanılır: olaylar ve aşamalar. Çizelge yapısı gereği DELİKLİDİR ve bu ekranda açıkça yazar: otomatik sürümler budanır, bazı adımlar için kayıt tutulmaz. Bu yüzden “tamam” olduğu hiçbir koşulda iddia edilmez. En önemlisi: “kayıt yok” ile “yapılmadı” aynı şey değildir ve ayrı gösterilir.

Üretim izi — Nasıl doğrular

Ürettiğimiz metnin ne kadarının son metinde aynen durduğunu ölçer. Bir bölümü biz ürettiysek, ürettiğimiz metnin parmak izini (5-gram karmaları) saklarız; sonra son metinde bu izlerin ne kadarının korunduğunu sayarız. Düz metin saklanmaz. “Bu cümleyi insan mı yazdı” ÖLÇÜLEMEZ ve iddia edilmez. Yazarlık yüzdesi üretilmez. Ölçülen tek şey metin korunumudur; yapay zekâ tespiti değildir — metne bakıp “bunu yapay zekâ yazdı” demek ölçüm değildir.

Kurum kılavuzu uyumu — Nasıl doğrular

Seçtiğiniz üniversite şablonunun METNE dair kurallarını denetler: atıf stili uyuşmazlığı, başlık numaralandırma, boş bölüm. Tümüyle kural tabanlıdır; yapay zekâ kullanılmaz. Kılavuz zaten açık bir kuraldır, onu bir modele yorumlatmak yalnız hata riski ekler. Şablonlar kurumların yayımlanmış kılavuz belgelerinden çıkarılır ve kaynak bağlantısıyla birlikte saklanır. Kenar boşluğu, yazı tipi ve satır aralığı BURADA denetlenmez — onlar dışa aktarımda zaten uygulanır. Sayfa sınırı, ön-madde sırası ve ek kuralları gibi şablon verisinde bulunmayan kurallar denetlenemez ve ekranda tek tek listelenir.

Önceki teknik taraması — Nasıl doğrular

Eserinizde beyan ettiğiniz katkıyı, yayımlanmış patentlerle unsur unsur karşılaştırır. Katkınızdan teknik unsurlar çıkarılır ve her unsur, bulunanlar arasından en alakalı 8 önceki teknik belgesiyle karşılaştırılır. Bir unsurun o belgede “açıkça bulunduğu” söyleniyorsa, belge metninden BİREBİR bir alıntı istenir; bu alıntı kaynak metinde otomatik aranır ve bulunamazsa hücre işaretlenir. Patentlenebilirlik görüşü DEĞİLDİR; taranan teknik sınırlıdır. En önemlisi: sonuç çıkmaması katkınızın yeni olduğunu KANITLAMAZ — yalnız bu taramada eşleşme bulunmadığını gösterir. Nihai değerlendirme patent vekilinin işidir.

Gödel bir iddiayı nasıl doğrular?

Gödel'in ayırt edici yanı metin üretmek değil, metnin savunulabilir olmasıdır. Aşağıdaki araçların hepsi aynı ilkeye bağlıdır: bilgi yoksa üretilmez, “doğrulanamadı” denir. Her aracın neyi yapmadığını da burada yazıyoruz — bir yöntem beyanı, sınırlarını söylemiyorsa eksiktir.

İddia–Kanıt

Ne yapar: Metninizdeki ATIFLI cümleler için, atıf yaptığınız kaynağın o cümleyi gerçekten destekleyip desteklemediğini değerlendirir: destekliyor, kısmen, belirsiz, desteklemiyor, çelişiyor ya da kanıt yok.
Nasıl doğrular: Kanıt metni önce yüklediğiniz PDF'in tam metninden, yoksa kaynağın özetinden alınır; hangisinin kullanıldığı (“tam metin” ya da “özet”) size söylenir çünkü özet tam metni temsil etmeyebilir. Değerlendirme YALNIZ bu kanıt metnine bakılarak yapılır. Sonuçta gösterilen alıntı, kaynak metinde birebir aranır; bulunamazsa gösterilmez — böylece kaynakta olmayan bir cümle tırnak içinde karşınıza çıkamaz.
Neyi yapmaz: Kaynağın ne tam metni ne özeti elimizdeyse “kanıt yok” denir; tahmin üretilmez. Atıfsız cümleler değerlendirilmez, çünkü karşılaştırılacak bir kaynak yoktur. Bütçe tavanı vardır: en çok atıf alan 8 kaynak ve kaynak başına en çok 4 cümle değerlendirilir; daha büyük eserlerde kalan atıflı cümleler o koşuda görülmez. Bu bir rehberdir, hakem kararı değildir.
Örnek: “Yöntem X hata oranını %40 azaltır [3]” cümlesi, 3 numaralı kaynağın metninde yalnız %12'lik bir azalmadan söz ediliyorsa “desteklemiyor” işaretlenir ve kaynaktan ilgili cümle gösterilir.

Kanıt konumu

Ne yapar: Bir iddiayı destekleyen pasajın, kaynağın tam olarak neresinde geçtiğini bulur.
Nasıl doğrular: Kaynağın tam metni parçalara ayrılıp vektörleştirilir; iddia cümlesiyle en yakın parça deterministik benzerlik hesabıyla seçilir. Konum bir dil modeline sorulmaz — model paragraf numarası uydurabilir, vektör eşlemesi uyduramaz.
Neyi yapmaz: Yalnız tam metni yüklenmiş ve indekslenmiş kaynaklarda çalışır. Kaynağın tam metni yoksa dürüstçe “parça yok” denir; özet üzerinden konum verilmez.
Örnek: İddia, kaynağın 4. bölümündeki bir paragrafla eşleşiyorsa o paragraf ve benzerlik değeri gösterilir; siz açıp kendiniz okuyabilirsiniz.

Eserin dijital yolculuğu

Ne yapar: Eserin oluşumundaki zaman damgalı olayları tek bir eksende gösterir: kaynak ekleme, sürüm, yorum, üretim, kanıt denetimi, dışa aktarım.
Nasıl doğrular: Yalnız gerçek zaman damgası taşıyan olaylar çizelgeye girer; damgası çözülemeyen bir olay hiç üretilmez. Ölçüm verisinin bir kısmı zaman damgası taşımadığı için iki katman kullanılır: olaylar ve aşamalar.
Neyi yapmaz: Çizelge yapısı gereği DELİKLİDİR ve bu ekranda açıkça yazar: otomatik sürümler budanır, bazı adımlar için kayıt tutulmaz. Bu yüzden “tamam” olduğu hiçbir koşulda iddia edilmez. En önemlisi: “kayıt yok” ile “yapılmadı” aynı şey değildir ve ayrı gösterilir.
Örnek: Bir adım için hiç kaydımız yoksa ekran “kayıt yok” der — “bu adım atlanmış” demez, çünkü bunu bilmiyoruz.

Üretim izi

Ne yapar: Ürettiğimiz metnin ne kadarının son metinde aynen durduğunu ölçer.
Nasıl doğrular: Bir bölümü biz ürettiysek, ürettiğimiz metnin parmak izini (5-gram karmaları) saklarız; sonra son metinde bu izlerin ne kadarının korunduğunu sayarız. Düz metin saklanmaz.
Neyi yapmaz: “Bu cümleyi insan mı yazdı” ÖLÇÜLEMEZ ve iddia edilmez. Yazarlık yüzdesi üretilmez. Ölçülen tek şey metin korunumudur; yapay zekâ tespiti değildir — metne bakıp “bunu yapay zekâ yazdı” demek ölçüm değildir.
Örnek: Bir bölümü üretip sonra baştan yazdıysanız korunum düşer; bu, o bölümü sizin yazdığınızın kanıtı değil, ürettiğimiz metnin kalmadığının ölçüsüdür.

Kurum kılavuzu uyumu

Ne yapar: Seçtiğiniz üniversite şablonunun METNE dair kurallarını denetler: atıf stili uyuşmazlığı, başlık numaralandırma, boş bölüm.
Nasıl doğrular: Tümüyle kural tabanlıdır; yapay zekâ kullanılmaz. Kılavuz zaten açık bir kuraldır, onu bir modele yorumlatmak yalnız hata riski ekler. Şablonlar kurumların yayımlanmış kılavuz belgelerinden çıkarılır ve kaynak bağlantısıyla birlikte saklanır.
Neyi yapmaz: Kenar boşluğu, yazı tipi ve satır aralığı BURADA denetlenmez — onlar dışa aktarımda zaten uygulanır. Sayfa sınırı, ön-madde sırası ve ek kuralları gibi şablon verisinde bulunmayan kurallar denetlenemez ve ekranda tek tek listelenir.
Örnek: Kılavuz APA 7 istiyor, eserinizde IEEE seçiliyse bu yüksek öncelikli bir bulgu olarak gösterilir — teslimde geri dönme sebeplerinin en sıklarından biridir.

Önceki teknik taraması

Ne yapar: Eserinizde beyan ettiğiniz katkıyı, yayımlanmış patentlerle unsur unsur karşılaştırır.
Nasıl doğrular: Katkınızdan teknik unsurlar çıkarılır ve her unsur, bulunanlar arasından en alakalı 8 önceki teknik belgesiyle karşılaştırılır. Bir unsurun o belgede “açıkça bulunduğu” söyleniyorsa, belge metninden BİREBİR bir alıntı istenir; bu alıntı kaynak metinde otomatik aranır ve bulunamazsa hücre işaretlenir.
Neyi yapmaz: Patentlenebilirlik görüşü DEĞİLDİR; taranan teknik sınırlıdır. En önemlisi: sonuç çıkmaması katkınızın yeni olduğunu KANITLAMAZ — yalnız bu taramada eşleşme bulunmadığını gösterir. Nihai değerlendirme patent vekilinin işidir.
Örnek: Yönteminizin bir bileşeni 2019 tarihli bir patentte açıkça anlatılıyorsa, o hücre “açıklanmış” işaretlenir ve patent metnindeki cümle yanına konur.

Ortak ilke: ölçülemeyen iddia edilmez

Bu araçların hiçbiri “kesin yargı” vermez ve hiçbiri bir dil modelinin kendine duyduğu güveni doğrulama saymaz. Bir kayıt sorgulanamadıysa sonuç “geçersiz” değil “doğrulanamadı”dır; bir ölçüm yapılamadıysa sayı üretilmez. Son karar her zaman yazarındır.

Kendi eserinizde deneyin.

Gödel'i açın

Yapay zekânın önerdiği kaynaklar tam olarak hangi biçimlerde bozulur? On iki hata sınıfını ve her birinde neyi yakalayıp neyi yakalamadığımızı ayrı bir sayfada yazdık.

Hata türleri →